تندروی ممنوع!3 دقیقه برای خواندن

آیا شما تمام حقیقت را می‌دانید؟ اصلا کسی می‌تواند تمام حقیقت را بداند؟ مگر نه این‌که حقیقت بزرگتر و پیچیده‌تر از آن است که یک نفر بتواند تمام و کمال آن را بشناسد؟ اگر تمام حقیقت را نمی‌دانید، چرا روی تمام نظرات خود اصرار می‌کنید؟ چرا امکان خطای خودتان را زیر صفر می‌دانید؟ مگر تعصب بی‌جا همین نیست و مگر تندروی از همین تعصبات غلط ناشی نمی‌شود؟

اکثر ماها وقتی سخن از تندروی باشد، آن را محکوم می‌کنیم ولی تعداد کسانی که برای خودشان و نظراتشان امکان خطا قائلند و ذهنشان را در مواجهه با آرای مخالف باز نگه می‌دارند، زیاد نیست. همین اصرار بی‌جا و تعصب بیش از حد است که در نهایت ممکن است به تندروی و حتی خشونت بینجامد. در درجه‌ی اول نمی‌خواهیم صدای مخالف را بشنویم ولی بعد از مدتی -به‌خصوص اگر از قدرت سیاسی برخوردار شویم- این خواست ما یک قدم جلوتر می‌رود و نمی‌خواهیم هیچ‌کس دیگری هم صدای مخالفان ما را بشنود و در نهایت برای رسیدن به این خواسته، تن به انجام هر کاری می‌دهیم. دیگر نه اخلاق را می‌بینیم، نه مذهب را، نه قانون را. خودمان می‌شویم معیار همه چیز. اخلاق و مذهب و قانون هم باید همان چیزی باشند که ما می‌گوییم. «وای به حال واقعیت‌هایی که با تئوری‌های ما سازگار نباشند»[۱]…

تصور قدرت گرفتن چنین انسان‌هایی سخت نیست. نمونه‌های تاریخی آن بسیارند. سرکوب شدید تمام مخالفان در آلمان هیتلری یا شوروی استالینی یا اسپانیای فرانکویی را در نظر بگیرید یا نمونه‌های جدید را مثل حکومت قذافی در لیبی. تمام دیکتاتورهای تاریخ را در نظر بیاورید. تنها تفاوت من -اگر در بحث‌های مختلف حتی امکان اشتباه از سوی خودم را قبول نکنم- با فردی مثل هیتلر، در میزان قدرت ما خواهد بود. کسی چه می‌داند اگر این “من” به جایی برسد که بتواند هر کاری را بدون در نظر گرفتن عواقب انجام دهد، چه خواهد کرد.

تفاوت دین ما با داعش چیست؟ در دین ما جا برای تعقل هست. در دین ما جا برای مدارا با یکدیگر و تساهل و تسامح هست. دین ما اجازه‌ی هم‌زیستی مسالمت‌آمیز با ادیان دیگر را می‌دهد. در یک کلام، دین ما از تندروی بر حذر می‌دارد. ولی دین داعش تندروی خالص است. «تنها دینی که انسان‌ها می‌توانند داشته باشند اسلام است و اسلام هم فقط این چیزی است که ما می‌گوییم.» مگر این خلاصه‌ی پیام داعش نیست؟ این‌که هیچ‌کس -در صورتی که با آن‌ها مخالف باشد- حتی حق حیات هم ندارد، چه برسد به حق اظهار نظر. داعش مثال عینی تندروی و تعصب بی‌جاست. تعصبی که تا زیر پا گذاشتن تمام ارزش‌های انسانی پیش رفته است.

همه‌ی این‌ها را گفتم که به این‌جا برسم. ما نباید به خودمان اجازه بدهیم که اگر کسی با ما مخالف بود، او را با تمام امکاناتی که در دست داریم از میدان به در کنیم، با او به خشونت برخورد کنیم (چه خشونت فیزیکی و چه خشونت لفظی و توهین)، تمام تلاشمان را برای ایجاد محدودیت و حصر عقاید او معطوف کنیم تا مبادا کس دیگری نظراتش را بشنود و به دلش بنشیند و مخالف ما شود، هر انگی که خواستیم به او بزنیم، با هر روشی که می‌توانیم تحت فشارش بگذاریم و یک جنگ تمام‌عیار علیه او آغاز کنیم. تا موقعی که مخالفین و منتقدان ما به خشونت متوسل نشده‌اند و دست به اسلحه نبرده‌اند، تنها اقدام مشروع برای مقابله، راه فکری و استدلالی است. اگر واقعا به درستی عقاید خودمان ایمان داشته باشیم، نباید از مقابله‌ی نظری و استدلالی با مخالفانمان بهراسیم و خواهان گرفتن همه‌ی تریبون‌های آنان هم‌زمان با افزایش تریبون‌های خودمان شویم. تنها کسی که اجازه‌ی از بین بردنش را به خودمان می‌دهیم، باید دیکتاتور درونمان باشد.

تا به حال هیچ‌کس از شنیدن نظرات مخالف نمرده است. مطمئن باشید که ما هم اولین افراد نخواهیم بود. بیایید گوش و عقل و دلمان را به روی واقعیت‌ها و حقایق باز کنیم و احتمال اشتباه را همان‌قدر که برای طرف مقابل، برای خودمان هم در نظر بگیریم. بیایید همدیگر را تحمل کنیم. بیایید از تندروی بپرهیزیم و به یاد داشته باشیم که باید «خودمان برای خودمان فکر کنیم و به دیگران هم اجازه بدهیم که همین کار را بکنند.»[۲] بیایید یک تابلوی بزرگ “تندروی ممنوع” در گوشه‌ی ذهنمان نصب کنیم!

 

[۱] جوزف استالین

[۲] وُلتر

 

این یادداشت به عنوان سرمقاله در نشریه‌ی دانشجویی آبگون منتشر شده و در جشنواره‌ی نشریات دانشجویی مقام دوم را در بخش سرمقاله/یادداشت کسب کرده است.

حامد

من یه نویسنده و عکاس فری‌لنس‌ام که عاشق خلق محتوای بکر و تازه‌ست. اگه دوست دارید بیش‌تر درموردم بدونید، صفحه‌ی درباره‌ی من رو ببینید. اما اگه دوست دارید باهم رفیق بشیم، تو شبکه‌ی اجتماعی موردعلاقه‌تون یا از طریق اعلان‌های مرورگر دنبالم کنید، محتوا رو ببینید و نظرتونو بگید که بیش‌تر گپ بزنیم. تا دفعه‌ی بعد، عزت زیاد!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!

به اینستاگرام سر بزنید!

صفحه‌ی من رو فالو کنید و محتوای اختصاصیش رو
از دست ندید.
عکسای جذاب، متنای کوتاه و متفاوت
close-link
Click Me